Lezingen Excursies Discussiegroepen Bestuur Genootschap lidmaatschap Contact Downloads
kop-afbeelding

Koninklijk Genootschap Physica


Natuur- en Letterkundig genootschap
Nemo Solus Satis Sapit"
opgericht te Alkmaar in 1782

Hoofdmenu

Bijeenkomsten Koninklijk Genootschap Physica

Elke eerste maandag van de maanden oktober tot en met april organiseert het Genootschap een lezing op wetenschappelijk niveau. Normaal gesproken vinden de lezingen steeds plaats in het Wijkcentrum "Thuis in Overdie", Van Maerlantstraat 8-10, 1813 BH Alkmaar. Door de problemen met het coronavirus echter, is het samenkomen hier voorlopig niet mogelijk.

Na twee pogingen de lezingen in een grotere ruimte te organiseren, die beide door de aanscherping van de maatregelen niet doorgingen, heeft het bestuur besloten de lezingen digitaal te laten plaatsvinden.

De eerste lezing die digitaal te volgen zal zijn, vindt plaats op 7 december 2020.


Op 7 december 2020 zal spreken (digitaal via ZOOM):
spreker
Prof. dr. A. J. M. (Ad) van Wijk

Hoogleraar Future Energy Systems aan de Technische Universiteit Delft

over:

"Waterstof, de sleutel voor een duurzame energievoorziening"

In 1874 schreef Jules Verne in zijn boek 'The Mysterious Island' het al. "Ja mijn vrienden, ik ben er van overtuigd dat water op een dag als brandstof zal worden gebruikt en dat waterstof(...) een onuitputtelijke bron van warmte en licht zal vormen!" Hij was een visionair maar krijgt het nu toch bij het rechte eind. Maar waarom nu pas, en welke rol gaat waterstof dan spelen in een duurzaam energiesysteem? Waterstof, net zoals elektriciteit, is namelijk geen energiebron maar een energiedrager, maar waarom hebben we die energiedrager nodig? De belangrijkste ontwikkeling van de afgelopen 5-10 jaar is dat elektriciteit opgewekt met zonnepanelen of windturbines op plekken waar de zon goed schijnt of de wind hard waait, heel goedkoop is geworden. We kunnen nu op die plekken voor 1-2 Eurocent per kWh elektriciteit produceren en dat is veel goedkoper dan met kolen, olie of gasgestookte centrales. Maar de plekken waar de zon hard schijnt of de wind hard waait liggen ver van waar we wonen en werken. In woestijngebieden heb je namelijk de hoogste zonne-instraling en bovendien de ruimte om zonnepanelen te plaatsen. Meer dan genoeg ruimte, want met 8% van de Sahara woestijn vol met zonnepanelen, produceer je genoeg energie voor de hele wereld. De uitdaging is nu om deze goedkope zon- en wind elektriciteit te kunnen brengen naar de juiste plaats voor gebruik op het juiste moment. En daar komt waterstof om de hoek kijken, want grootschalig transport over grote afstanden en opslag van waterstof is namelijk vele malen goedkoper dan transport en opslag van elektriciteit. In de lezing ga ik in op deze systeem rol van waterstof en hoe waterstof kan worden gemaakt, vervoerd, opgeslagen en gebruikt.

Ad van Wijk is part-time Professor Future Energy Systems at TU Delft, the Netherlands. He is guest professor at KWR Water Research Institute to develop and implement the research program Energy and Water. He is special advisor to Hydrogen Europe, representing European industry, national associations and research centers to develop European hydrogen policies with the EU commission. He is hydrogen ambassador at the 'New Energy Coalition' to realize the green hydrogen economy in the Northern Netherlands. And he holds several advisory and supervisory board positions.
Van Wijk has studied physics and did his Ph-D on Wind Energy and Electricity Production at Utrecht University in the Netherlands. He worked as an Researcher and Associate Professor, between 1983 and 1997 in the Department of Science, Technology and Society at Utrecht University.
In 1984, van Wijk founded the company Ecofys, which eventually grew into Econcern. Econcern developed many new sustainable energy products, services and projects. Examples include the 120 MW offshore wind farm Princess Amalia in the North Sea, several multi-MW solar farms in Spain, a solar cell manufacturing plant Solland and a bio-methanol plant in the Netherlands.
Since 2011 van Wijk is appointed as professor Future Energy Systems at TU Delft. His research focus on the energy systems of the future. Especially he will do research on hydrogen energy systems and fuel cell cars and has realized 'the Green Village' at the TU Delft campus.
Van Wijk achieved many important prizes for excellent entrepreneurship. Amongst others he was Dutch entrepreneur of the year in 2007 and Dutch top-executive in 2008. Van Wijk was honored by KWR, by appointing him Honorary Fellow in 2018.
Van Wijk has published many books, scientific articles and reports. Amongst others
'How to boil an egg', 2011 ISBN: 978-1-60750-989-9,
'Welcome to the Green Village', 2013 ISBN 978-1-61499-283-7,
'Our Car as Power Plant' 2014 ISBN 978-1-61499-376-6,
'3D printing with biomaterials', 2015 ISBN 978-1-61499-485-5,
'The Green Hydrogen Economy in the Northern Netherlands', 2017 ISBN 978-90-826989-0-9,
'Solar Power to the People', 2017 ISBN 978-1-61499-832-7 (online)
'Hydrogen, the key to the energy transition', 2018 article in book
'Hydrogen, the bridge between Africa and Europe', 2019 article in book
'A North Africa - Europe Hydrogen Manifesto', 2019 DII desert energy report
'Green Hydrogen for a European Green Deal; A 2x40 GW Initiative', 2020 ISBN 978-90827637-1-3
All these publications can be downloaded from his website www.profadvanwijk.com Follow Ad van Wijk at twitter @advanwijk or via his website



Op 2 maart 2020 sprak:
spreker
Prof. dr. J. (John) van der Oost

Hoogleraar Microbiologie aan de Wageningen University and Research

over:

"CRISPR-Cas - van biologie tot toepassingen"

Bacteriën hebben, net als mensen, te maken met infecties door virussen. En net als mensen, hebben ook bacteriën verschillende anti-virus systemen ontwikkeld. Een voorbeeld hiervan is het CRISPR-Cas systeem. Na de ontdekking in 2005 hebben we in detail uitgezocht hoe dit systeem werkt. Het bleek dat CRISPR-Cas heel specifiek het DNA van virussen kan herkennen, om het vervolgens kapot te knippen. Bovendien bleek dat we de specificiteit van de DNA-knippende enzymen heel makkelijk kunnen aanpassen. Dat betekent dat we in principe elke gewenste plek op een chromosoom (van virussen, maar ook van bacteriën, planten en dieren) kunnen knippen, om daar vervolgens een verandering aan te brengen. Deze fundamentele inzichten hebben geleid tot een revolutie. Het bacteriële afweersysteem kan gebruikt worden voor een groot aantal toepassingen, van biotechnologie (micro-organismen, planten) tot gen therapie (mensen). Misschien kan er nog wel veel meer, maar willen we dat ook ...?

John van der Oost is gepromoveerd aan de Vrije Universiteit in Amsterdam (1989). Na postdoc posities in Helsinki, Heidelberg en Amsterdam, is hij vanaf 1995 leider van de onderzoeksgroep Bacteriële Genetica in het Laboratorium voor Microbiologie van Wageningen Universiteit. Voor zijn onderzoek ontving hij een aantal prestigieuze subsidies van NWO (een VICI beurs (2005), twee TOP grants (2010, 2015), en een Zwaartekracht subsidie (2017), en van de European research Council (ERC Advanced Grant 2019). Hij is gekozen als lid van de European Molecular Biology Organization (EMBO, 2013), de Koninklijke Nederlandse Academie voor Wetenschappen (KNAW, 2017), de Koninklijke Hollandse Maatschappij der Wetenschappen (KHMW, 2018), en de Academia Europaea (2019). Met name voor zijn werk aan CRISPR-Cas ontving hij in 2018 de Spinoza premie.



Op 3 februari 2020 sprak:
spreker
Prof. dr. J. C.J.M.(Kitty) Zijlmans

hoogleraar Kunstgeschiedenis van de Nieuwste Tijd aan de Universiteit Leiden

over:

"Van aardappels en plastic afval tot interculturele ontmoetingen"

In de kunst van heden en verleden vinden allerlei verschillende lokale, regionale, nationale, internationale, trans- en interculturele uitwisselingen plaats. Kunstenaars reizen of inspireren zich op andere manieren op wat er in de wereld gebeurt en verwerken dat op eigenzinnige wijze. De kunstgeschiedenis moet hier wat mee, want een puur op de nationale identiteit (ja, wat is dat eigenlijk?) gerichte kunstgeschiedschrijving gaat voorbij aan het feit dat ontmoetingen en uitwisselingen de vonk geven tot vernieuwing, tot inspiratie, tot cultureel engagement. In deze lezing wil ik de mogelijkheden bezien van kunstgeschiedenis als weefsel van interculturele vertellingen.

Prof. Zijlmans studeerde kunstgeschiedenis in Leiden, waar zij in 1989 promoveerde op een theoretisch proefschrift over kunstgeschiedenis en systeemtheorie. Sedert 1 juli 2000 is zij hoogleraar Kunstgeschiedenis van de Nieuwste Tijd/World Art Studies. In 2010 is zij benoemd tot lid van de KNAW, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Haar interesse ligt op het gebied van de hedendaagse kunst, kunsttheorie en methodologie. Daarnaast hebben de huidige interculturele processen en globalisering van de (kunst)wereld haar bijzondere belangstelling. Steeds vaker ook werkt zij samen met beeldende kunstenaars in onderzoek- en artistieke projecten en begeleidt zij kunstenaars in hun PhD-onderzoek.



Op 6 januari 2020 sprak:
spreker
dr. L.N.H. (Bertus) Bakker

voormalig algemeen directeur/ voorzitter raad van bestuur van het Trinitascollege te Heerhugowaard en voorzitter van het Koninklijk Genootschap Physica

over:

"Elk zijn museum. Openbaar Kunstbezit 1957-1988. Esthetische vorming van het Nederlandse volk"

In 1957 startte op de radio een unieke kunstcursus onder de titel Openbaar Kunstbezit. Het initiatief voor deze radioleergang werd genomen door de beeldhouwer J.G Wertheim. Het was niemand minder dan de 18-jarige prinses Beatrix die in haar eerste radiotoespraak het Nederlandse volk opriep om massaal abonnee te worden. En dat lukte, zo'n honderdduizend abonnees schreven zich in. Elke maandagavond konden zij met een fraaie kleurenplaat van een kunstwerk op schoot luisteren naar een deskundige toelichting van tien minuten. Tot de radiodocenten behoorden vooraanstaande kunsthistorici en museumdirecteuren. De kunstwerken waren afkomstig uit de musea in ons land. In 1963 verscheen de cursus ook op de beeldbuis, maar moest daar de concurrentie aanbinden met het veelbekeken programma Kunstgrepen van Pierre Janssen. Dat leidde over en weer tot boeiende confrontaties. Het doel van de cursus Openbaar Kunstbezit was de kunstzinnige vorming van het Nederlandse volk in al zijn geledingen. Een abonnee zou niet alleen beter naar kunst leren kijken, maar ook vaker een bezoek willen brengen aan een museum, zich bovendien niet meer inlaten met kitsch, ja zou zelfs een gelukkiger mens worden. Wat kwam er zoal van dit nobele streven terecht? De titel van de lezing was tevens het onderwerp van de dissertatie van de heer Bakker in 2013.