Home Lezingen Excursies Discussiegroepen Genootschap Historie Lidmaatschap Bestuur Statuten Contact Downloads
kop-afbeelding
Koninklijk Genootschap Physica
Natuur- en Letterkundig genootschap

"Nemo Solus Satis Sapit"
opgericht te Alkmaar in 1782

Hoofdmenu

Bijeenkomsten Koninklijk Genootschap Physica

Elke eerste maandag van de maanden oktober tot en met april (een enkele uitzondering daargelaten) organiseert het Genootschap een lezing op wetenschappelijk niveau. De lezingen vinden normaal gesproken plaats in het Wijkcentrum "Thuis in Overdie", Van Maerlantstraat 8-10, 1813BH Alkmaar. Iedere bijeenkomst begint om 20.00 uur precies en duurt tot 22.00 uur.

Het programma voor het komende seizoen vindt u onder 'Lezingen'.
Welke lezingen er in het recente verleden zijn geweest, vindt u onder 'Eerdere lezingen'.

Wilt u lid worden? kijkt u dan op de pagina 'Lidmaatschap'.

Op 2 oktober 2023 spreekt:
spreker
Prof. dr. M.J. (Mark) Post

Professor of Sustainable Industrial Tissue Engineering

over:

"Medische technologie om duurzaam vlees te maken."

Sinds de start van de wetenschappelijke ontwikkeling van kweekvlees in 2005 zijn grote stappen gezet om deze medische technologie om te zetten in een voedselproductieproces. Terwijl sommige ontwikkelingen gebaseerd blijven op resultaten en concepten die zijn afgeleid van het veel grotere en beter gefinancierde onderzoek naar regeneratieve geneeskunde, dwingen extra uitdagingen de kweekvlees bedrijven en wetenschappers om uiteenlopende routes te volgen. De onvoorstelbare schaal van cel-/weefselproductie en de behoefte aan goedkope productie zijn uitdagingen van technische en logistieke aard. Niet alleen rigoureuze optimalisatie van bestaande processen, maar ook nieuwe wetenschappelijke ontwikkeling is nodig om deze uitdagingen te overwinnen, bijvoorbeeld het vertragen van veroudering van volwassen stamcellen tijdens kweek. Biomaterialen en coatings spelen een grote rol in deze innovatie, net als productie. Om de productiekosten te verlagen, zullen grondstoffen die traditioneel van farmaceutische kwaliteit zijn, worden vervangen voor analoga van voedingskwaliteit en waarschijnlijk ruwere hydrolysaten. Consument gerelateerde uitdagingen van meer ethische aard zijn ook verschillend tussen medische en voedseltoepassingen. De behoefte aan cel- en weefselcultuur zonder dierlijke componenten, weglaten van antibiotica en, voor sommige consumenten, genetische modificatie, beperken de oplossingsruimte die beschikbaar is voor ontwikkelaars van kweekvlees en voor benodigde materialen. Tegelijkertijd zijn consumenten steeds meer bereid om vlees alternatieven te accepteren, waardoor het veld een aanzienlijke duw in de rug krijgt. Gezien het enorme potentieel voor verbetering en uitbreiding van toegepaste tissue engineering voor voedsel, zal dit een spannende wetenschappelijke onderneming zijn voor de komende 30 jaar, terwijl de eerste producten in de komende jaren op de markt zullen komen.

Mark Post is an MD, PhD and professor of Sustainable Industrial Tissue Engineering at Maastricht University. His main research includes engineering of tissues for medical applications and consumer products, which has led to the development of cultured beef from bovine skeletal muscle stem cells. In August 2013, he presented the world’s first hamburger from cultured beef. He is CSO and co-founder of two companies, MosaMeat and Qorium that will commercialize cultured meat and cultured leather.

Op 3 april 2023 sprak:
spreker
Prof. dr. R.S.W. (Roderik) van de Wal

hoogleraar ‘Sea level change and coastal impacts’

over:

"Veranderingen van het zeeniveau in de contekst van het IPCC" .

Zeespiegelstijging (ZSS) is een belangrijke variabele binnen het klimaatsysteem omdat 90% van de energie van het versterkte broeikaseffect wordt opgeslagen in de oceaan, en het resterende deel ervoor zorgt dat de atmosfeer opwarmt, wat samen leidt tot massaal verlies van ijsmassa's. De natuurkundige processen die aan deze veranderingen ten grondslag liggen, worden slecht begrepen door de betrokken lange termijnschalen, de grote ruimtelijke schalen, het gebrek aan veldgegevens en de materiaaleigenschappen die nauwelijks beperkt worden. Tegelijkertijd is de samenleving afhankelijk van de zeespiegel. Daarom ondersteunen ZSS-resultaten op basis van klimaatmodellen vandaag de dag beleidsanalyses, risicobeoordelingen en plannen voor aanpassingen, ondanks hun grote onzekerheden. Het centrale gedeelte van de ZSS-verdeling wordt geschat door op processen gebaseerde modellen. Risicomijdende beleidsmakers hebben echter vaak informatie nodig over mogelijke toekomstige omstandigheden die in de vleugels van de ZSS-verdeling liggen. Die worden slecht beschreven door de bestaande modellen, waardoor een verhitte discussie in de gemeenschap ontstaat. Om deze reden is het van cruciaal belang om ijskapmodellen te verbeteren, waarvoor kennis van de dynamiek van de atmosfeer, de oceaan en het ijs vereist is. Hier gaan we dieper in op de allesbepalende natuurkundige processen die momenteel op dit gebied worden bestudeerd.

Roderik van der Wal promoveerde in 1992 aan de Universiteit Utrecht en zette zijn carrière voort in Utrecht als postdoc, UD en sinds 2006 als UHD. Bij het Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek Utrecht (IMAU) van de UU bouwde hij zijn eigen onderzoeksgroep op. Zijn onderzoek richt zich op twee hoofdonderwerpen: klimaatdynamica (paleoklimaatmodellering, klimaatgevoeligheid, interpretatie van ijskernen en zeespiegelvariaties en -patronen) en veranderingen in de cryosfeer (ijsdynamica van Groenland en Antarctica en gletsjermodellering).

Op 6 maart 2023 sprak:
spreker
Prof. dr. H. (Henk) te Velde

hoogleraar Nederlandse geschiedenis te Leiden

over:

"Welsprekendheid in Oorlogstijd" .

Sinds het begin van de oorlog in Oekraïne weten we weer hoe belangrijk in oorlogstijd de rol van retorische gaven en bemoediging en inspiratie door speeches is. Volodymyr Zelensky is een van de belangrijkste wapens van het land en is daarmee een van bekendste mensen ter wereld geworden. Nederland heeft ook zo’n situatie meegemaakt, in de Tweede Wereldoorlog. Meer dan misschien enige andere periode in de Nederlandse geschiedenis is de oorlog óók vanwege redevoeringen in herinnering gebleven. Terwijl het land bezet was, sprak koningin Wilhelmina Nederland vanuit Londen via de radio toe. Wilhelmina’s reputatie berust op haar rol in de oorlog en die rol was weer gebaseerd op haar redes voor radio Oranje. Enige jaren geleden werd de protestrede tegen het ontslag van een Joodse collega door de Leidse hoogleraar Cleveringa uit november 1940 gekozen als beste speech uit de Nederlandse geschiedenis. Beroemd zijn ook de woorden die premier Gerbrandy op 4 september 1944 uitsprak over radio Oranje waarmee hij Dolle Dinsdag ontketende. In mijn verhaal zal ik op deze en dergelijke redes ingaan – waarvan deels ook radio-opnames bewaard zijn gebleven – en de vraag proberen te beantwoorden waarom welsprekendheid in oorlogstijd zo’n betekenis heeft en zo succesvol is. Wat is er eigen en bijzonder aan dergelijke welsprekendheid?

Henk te Velde is hoogleraar Nederlandse geschiedenis in Leiden, voorzitter van het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap, lid van de KNAW en voorzitter van de internationale Association for Political History. Hij studeerde geschiedenis en werkte in Groningen voor hij in 2005 naar Leiden kwam. Hij heeft boeken geschreven over onder meer Nederlands nationalisme, politiek leiderschap en politieke tradities en een internationaal vergelijkende studie naar parlementaire welsprekendheid in de negentiende eeuw. Momenteel werkt hij aan een geschiedenis van politieke welsprekendheid in Nederland vanaf omstreeks 1800 tot nu.

Op 6 februari 2023 sprak:
spreker
Prof. dr. ir. L.M.K. (Lieven) Vandersypen

hoogleraar TU Delft

over:

"Kwantum computers: van fascinatie naar technologie" .

Kwantum computers spreken al meer dan 20 jaar tot de verbeelding. Tot voor enkele jaren leek het vooral een buitengewoon interessant wetenschappelijk onderzoeksgebied. In de laatste paar jaren zijn we in een nieuwe fase beland, omdat het geloof is gegroeid dat het echt mogelijk zal zijn om een grootschalige kwantum computer te bouwen. Mogelijke toepassingsgebieden variëren van energie en gezondheid tot veiligheid. Tijdens deze lezing zullen de basisconcepten van de kwantum computer worden geïntroduceerd. Tevens zal aangegeven worden hoe ver we inmiddels zijn gekomen en voor welke grote uitdagingen we nu staan.

Lieven Vandersypen (Leuven, 1972) is gepromoveerd aan de Stanford Universiteit en is sinds 2007 Antonie van Leeuwenhoek hoogleraar aan de TU Delft Hij was medeoprichter van QuTech en is er sinds 2020 Wetenschappelijk Directeur. Hij is een expert in de experimentele realisatie van kwantum computers gebaseerd op de spin van elektronen en atoomkernen. Voor zijn onderzoek naar kwantum computers ontving hij, naast diverse internationale prijzen, in 2021 de Spinoza prijs.

Op 9 januari 2023 sprak:
spreker
Prof. dr. J. (Judi) Mesman

hoogleraar maatschappelijke vraagstukken rond jeugd

over:

"De ontwikkeling en socialisatie van racistische vooroordelen bij kinderen" .

Hebben kinderen al racistische vooroordelen over andere etnische groepen of zijn ze ‘kleurenblind’? Is een ‘kleurenblinde’ aanpak in de opvoeding een recept voor het tegengaan van racisme of is een kleurbewuste benadering effectiever? Hoewel het onderzoek naar deze vragen in Nederland nog in de kinderschoenen staat, bieden de nieuwste wetenschappelijke studies belangrijke inzichten die in deze bijdrage zullen worden besproken.

Judi Mesman is sinds 2009 hoogleraar aan de Universiteit Leiden op het gebied van maatschappelijke vraagstukken rond jeugd. Haar centrale onderzoeksthema is diversiteit en inclusie in opvoeding, onderwijs en hulpverleningspraktijk. Ze is sinds 2016 lid van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. In 2021 won ze de Stevinpremie voor haar onderzoeksprogramma en de maatschappelijke toepassingen daarvan. In datzelfde jaar verscheen haar boek Opgroeien in kleur over opvoeden in een multiculturele samenleving.