De statuten van het genootschap worden al heel lang 'de Wet' genoemd. De oudste bewaarde versie is die van 1814.
De tekst van deze versie van 5 december 1814 volgt hieronder.
EERSTE HOOFDSTUK
Van het Genootschap, deszelfs Werkzaamheden en Leden.
Art. 1. Het doel des Genootschaps is, om zich door het doen van voorlezingen, en het leveren van bijdragen tot Natuur- en Letter-kunde, of andere daarmede in verband staande wetenschappen betrekking hebbende, onderling te oefenen, en elkanderen nuttig te zijn. Het behandelen van Godgeleerde of Staatkundige Geschilpunten alleen is niet geoorloofd.
2. Ter bereiking van dit doel zal er telken Maandag gedurende de Maanden Januarij, Februarij, Maart en April, en vervolgens weder gedurende de Maanden September (te beginnen met den eersten Maandag na de Herfstkermis), October, November en December, openbare en algemeene Feestdagen uitgezonderd eene Vergadering worden gehouden van des avonds ten zes tot tien ure; op welk uur de Vergadering zal moeten scheiden; uitgezonderd alleen het geval, dat eenige der présent zijnde leden zich met het doen van Sterrekundige waarnemingen wilden bezig houden.
3. Op elke Vergadering zal door een der werkende leden van zeven tot uiterlijk half negen ure eene verhandeling voorgelezen, eene Redevoering gehouden, of Natuur- of Schei-kundige proeven gedaan worden; en wel volgens zoodanige orde of tourbeurt, als onder hun bij onderling goedvinden zal worden bepaald: zullende bij gebreke van minnelijke overeenkomst, de tijd, waarop zij tot leden des Genootschaps zijn aangenomen, de regel voor deze bepaling moeten opleveren.
4. Aan deze verpligting zal evenwel het lid, wiens beurt het was dien avond werkzaam te zijn, gerekend worden voldaan te hebben, wanneer hij zich door een ander het zij werkend, het zij honorair lid laat vervangen: of ook zoo hij zijne verhandeling of bijdrage door een ander laat voorlezen.
5. Het Genootschap zal, ten zij door de Directie bij tijd en wijle anders mogt worden bepaald, bestaan uit een onbepaald getal Leden, welke in werkende en honoraire, en deze laatste weder in gewone en buitenleden zullen worden verdeeld.
6. Werkende leden zijn de zoodanige, welke zich verbinden om op hunne gewone wekelijksche beurt eene verhandeling of bijdrage te lezen, of proeven te doen.
7. Honoraire leden zijn die, welke zich hiertoe niet verbonden hebben; zonder daarom echter verstoken te zijn van de gelegenheid, om, wanneer zij daartoe eene beurt van de werkende leden kunnen overnemen, eene voorlezing te mogen doen, of op eenige andere wijze werkzaam te zijn.
8. Honoraire buitenleden zijn de zoodanige, welke niet binnen de Stad Alkmaar, of derzelver Jurisdictie wonende, uit dien hoofde de Vergadering minder geregeld kunnen bijwonen, en daarom verkiezen genot te hebben van de na te melden voorregten ten opzigte der te betalen bijdrage.
9. Dit zelfde voorregt wordt ook toegekend aan Militairen, en alle andere personen, die slechts een temporair verblijf binnen deze Stad houden.
10. Niettegenstaande de bepalingen in de beide voorgaande artikelen gemaakt, zal het echter aan de daarbij genoemde personen vrijstaan, om zich, even als elk ander, als werkende, of gewone honoraire leden te laten voorstellen.
11. Hij, die lid van dit Genootschap verkiest te worden, zal zich te dien einde aan de Secretaris van hetzelve moeten adresseeren, met opgave van zijnennaam, qualiteit, en woonplaats, alsmede of hij als werkend, gewoon honorair of buitenlid verkiest te worden aangenomen.
12. Na dat de Secretaris van dit voorstel aan alle de Leden der Directie door het rondzenden van billetten behoorlijk zal hebben kennis gegeven, wordt na verloop van acht dagen, op de als dan eerstvolgende Vergadering over de goed of afkeuring van zoodanig een voorgesteld lid geballotteerd.
13. Het ballot geschied alleen door de op die Vergadering précies ten zes ure présent zijnde Leden der Directie, door het werpen van eene witte boon ten blijke van goed-, of van eene zwarte ten blijke van afkeuring, in eene bus, welke te dien einde met de benodigde boonen door den Secretaris zal worden bezorgd.
14. Na dat ieder der alzoo présent zijnde leden der Directie eene boon in de bus zal geworpen hebben, wordt dezelve door de Président geopend; en wanneer het blijkt, dat geene zwarte boon in dezelve geworpen is, zal het voorgestelde lid voor aangenomen worden gehouden.
15. Zoo een der gewone honoraire of buitenleden onder het getal der werkende leden verkiest te worden aangenomen, zal hij met dezelfde bepalingen, als omtrend nieuw aankomende leden gemaakt zijn, zich aan dit ballot moeten onderwerpen, in het omgekeerde geval zal zulks echter niet nodig zijn van hetzelve moeten adresseeren, met opgave van zijnen naam, qualiteit, en woonplaats, alsmede of hij als werkend, gewoon honorair of buitenlid verkiest te worden aangenomen.
TWEEDE HOOFDSTUK.
Van het Bestuur des Genootschaps.
16. Het Bestuur des Genootschaps blijft, als voorheen, bij uitsluiting aan de werkende leden gedemandeerd.
17. Het zelve zal, buiten de algemeene en gewone Vergaderingen des Genootschaps, driemaal in ’t Jaar op den eersten Maandag der Maanden Januarij, Meij en September bijeenkomen des namiddags te vier ure, om over de belangen des Genootschaps te handelen. Het zal echter aan den Président vrijstaan, om wanneer tusschen beiden opkomende en spoed vereischende zaken zulks vorderen, de Directie extra - ordinair bij een te doen roepen.
18. In alle Vergaderingen der Directie wordt bij de présenten bij meerderheid van stemmen beslischt alleen tot eene verandering of wijziging van eene Wetsbepaling, of het daarstellen eener nieuwe Wet wordt algemeenheid van stemmen vereischt: zullende in dat geval de leden ten minste acht dagen te voren bij eene schriftelijke kennisgeving, met vermelding van het te bediscusseren point worden geconvoceerd, het zelfde zal ook worden geobserveerd, wanneer het 't maken van eenige verandering in het tarief voor de verteringen geldt.- de absenten worden in allen gevalle gerekend zich met de présenten te conformeren.
19. Volgens eene Loting of schikking op de Vergadering der Directie in de Maand Januarij telken Jare te maken, zal ieder der Leden van het Bestuur gedurende eene Maand als Président fungeren; wordende het alzoo fungerende lid bij absentie door hem, die van de présente Directeuren het eerst aan de beurt is om te présideren, vervangen.
20. Op dezelfde Vergadering in de Maand Januarij wordt voor den tijd van een Jaar een Penningmeester en Secretaris benoemd, welke beide echter na verloop van dat Jaar op nieuw weder verkiesbaar zijn.
21. Ook wordt te gelijker tijd telken Jare eene Commissie van twee Directeuren benoemd, aan welke, met assistentie des noods van den Secretaris, de meer bijzondere zorg over de Instrumenten en Boeken aan het Genootschap behorende is opgedragen.
22. De Président zit voor zoo in de Vergaderingen der Directie, als bij de algemeene bijeenkomsten des Genootschaps, en draagt zorg voor de handhaving der goede orde.
23. De Secretaris houdt behoorlijke aanteekening van het verhandelde op de Vergaderingen der Directie, als mede van de onderwerpen der verhandelingen en voorlezingen door de leden gedaan, met bijvoeging, zoo hem zulks wordt gesuppediteerd, van de korte inhoud derzelve. Hij ontwerpt de brieven van wege het Genootschap te schrijven, en zorgt, na dat ze alzoo zijn goedgekeurd, dat dezelve door hem behoorlijk geteekend verzonden worden; convoceert de leden der Directie tot het bijwonen van derzelver bijzondere Vergaderingen, en doet hun te dien einde de nodige advertissementen bezorgen.
24. De Penningmeester bestuurt de geldmiddelen des Genootschaps, vordert het verschuldigde in, doet de gewone en andere door het bestuur goedgekeurde uitgaven, en ziet toe, dat in alles zoo veel mogelijk, onnodige of overtollige kosten worden gemenageerd. Jaarlijks bij zijne aftreding zal hij behoorlijke Rekening doen.
25. De Commissie met de zorg voor de Instrumenten en Boeken belast, maakt, dat de Inventarissen of Catalogussen daar van bestaande steeds in behoorlijke orde zijn; dat de kassen, waarin dezelve zijn geborgen, behoorlijk gesloten blijven, en dat alzoo geene derzelve zonder hunne voorkennis daaruit kunnen worden genomen. Zijnde aan dezelve Commissie alsmede het toezigt op het behoorlijk schoon houden en rangschikken van dezelve bijzonder opgedragen.
26. Geen der Instrumenten of Boeken kan zonder voorkennis van een der leden van gezegde Commissie door een lid des Genootschaps uit de kassen worden geligt, dan tegen behoorlijk récu, waarvan door de Commissie insgelijks behoorlijke aanteekening zal worden gehouden: zullende ieder lid van deze Commissie te dien einde de sleutels voor de afzonderlijke kasten onder zich hebben.
27. Deze Commissie doet de nodige voorstellen aan de Directie tot de aankoop van nieuwe Instrumenten en Boeken, alsmede nopens de kosten voor het herstellen en schoonhouden der reeds aanwezig zijnde. Kleine reparatien, wanneer de kosten geene drie guldens belopen, kan zij desnoods ook zonder zoodanige kennisgeving laaten doen, mits hiervan den President in der tijd, zoo veel mogelijk, voor af verwittigende, en ook deszelfs approbatie vragende.
28. Geen der leden mag voor eenige hem opgedragene post bedanken: zij echter die in het laatst afgelopen Jaar de functien van Secretaris of Penningmeester hebben waargenomen, zullen zich, opnieuw verkozen wordende, kunnen excuseren.
29. Wanneer een der leden van de Directie, met eenige Commissie gecharcheerd, voor het einde van het Jaar komt te overlijden of te bedanken, wordt in zijne plaats door de Directie een ander benoemd. Bij absentie van een hunner kan daarin, wanneer het noodzakelijk is den zoodanigen door een ander voor het ogenblik te doen vervangen, door den Président voorzien worden, welke dan ad interim een ander lid met die werkzaamheden zal chargeren.
DERDE HOOFDSTUK.
Van de bijdragen door de Leden tot instandhouding des Genootschaps te doen.
34. Ter instandhouding der Genootschaps, en goedmaking van de Generale kosten zal door ieder zoo der werkende, als gewone honoraire leden Jaarlijks worden bijgedragen eene Somma van zeven Guldens, te voldoen op twee halfjarige termijnen telkens bij den aanvang van het half Jaar .-- Deze bijlage zal niet mogen verhoogd of verminderd worden, dan met algemeen goedvinden van alle dirigerende leden .-
31. leder zal verpligt zijn, de bijlage voor het half Jaar, waarin hij lid geworden is, zoo wel als van dat waarin hij heeft opgehouden lid te zijn, geheel te voldoen: zullende geen bedanken voor valide worden gehouden; zoo niet hij, die wil ophouden lid van het Genootschap te zijn, daarvan bij schriftelijk billet behoorlijk aan den Secretaris van het Genootschap kennis geeft.
32. De buitenleden zijn van het betalen dezer toelage geëxcuseerd, en kunnen volstaan met voor iederen avond, waarop zij de Vergaderingen bijwonen, te betalen zes Stuivers.
33. De leden betalen niets voor vuur, licht en pijpen; de andere verteringen moeten door een ieder op elke Vergadering terstond voldaan worden volgens het tarief daarvan naar mate der omstandigheden door de Directie vast te stellen.
34. Wanneer een der werkende leden op eenigen anderen avond, dan die, welke voor de gewone Vergadering bestemd is, het zij alleen, het zij met bijhebbend gezelschap, tot het doen van proeven van het Genootschaps-Locaal gebruik maakt; zal door hem buiten zijne andere verteringen ook voor vuur en licht betaald moeten worden.
VIERDE HOOFDSTUK.
Algemene bepalingen.
35. De schade aan de werktuigen des Genootschaps toegebragt zal door hem, die hiervan oorzaak is, vergoed worden : met uitzondering echter, wanneer zulks plaats heeft bij het doen van proeven in eene gewone Vergadering, of ter gelegenheid van de voorbereiding derzelve; althans, wanneer geene merkelijke schuld van hem, die deze schade toebrengt, is tusschen beiden gekomen.
36. De Vergaderingen zullen door niemand, dan door de leden zelve mogen worden bijgewoond; ten zij men door een der leden wordt geintroduceerd. Personen in de Stad of derzelver Jurisdictie wonende zullen niet meer, dan eens in een Jaar, als gasten mogen medegebragt worden, ten zij door het lid, het welk dien avond werken moet, en na dat zulks voor het aangaan der Vergadering aan de Directie zij kennelijk gemaakt, en door dezelve geapprobeerd.
37. leder lid des Genootschaps ontvangt tegen betaling van elf Stuivers een bewijs van zijn lidmaatschap benevens een exemplaar der wetten, en verbindt zich door de onderteekening van het origineel tot nakoming van dezelve, als mede van de dien conform door de Directie te nemen, en op eene gewone Vergadering bekend te maken besluiten, en zal, bij inobservantie van dezelve, of stoornis van de orde, niet meer als lid worden geconsidereerd; ten zij aan de Directie voldoende blijke, dat zulks buiten zijn schuld geschied is.