Avondbijeenkomst 7 april 2014

Het bestuur nodigt leden en belangstellenden uit voor de bijeenkomst op maandag 7 april 2014 om 20:00 uur stipt in de Trefpuntkerk, Louise de Colignystraat 20, 1814 JA te Alkmaar. Op deze avond zal spreken:

prof.dr. W.J.J. (Mineke) Schipper

(emerita hoogleraar Faculteit der Geesteswetenschappen, Universiteit Leiden)

over

"Van chaos naar orde en omgekeerd - mythen als antwoord op blijvende mysteries"


Hoe is de aarde ontstaan? Waar komen we vandaan? En waarom gaan we dood? De vraag naar oorsprong en einde van de wereld is zo oud als de mensheid zelf. Hedendaagse fysici zijn hard op zoek naar een Theorie van Alles, maar de snaartheorie, een wonderbaarlijk wiskundig model in veel dimensies – wellicht nooit experimenteel te toetsen – lijkt ook op een mooi verhaal. Scheppingsverhalen gaan uit van oerchaos en laten de goden of de eerste mens op aarde licht en orde brengen. Net als wetenschappelijke theorieën riskeren scheppingsverhalen uit het zicht te raken door de ontwikkeling van nieuwe. Verhalen over het begin hebben hun eigen logica, afhankelijk van tijd, plaats en heersende belangen, en mythen over het einde niet minder. Begin en einde worden in mythen vaak met elkaar verbonden. Mensen delen hun angst voor het einde, individueel en collectief. We gaan allemaal een keer dood, maar gaan we massaal ten onder door water, vuur of ijs? In het begin was het leven niet eindig, zeggen sommige mythen, maar na verloop van tijd bezweek de uitgeputte aarde onder de groeiende mensenlast en bleek de uitvinding van de dood noodzakelijk. Volgens andere verhalen grepen de goden in met uitroeiing als mensen straf verdienden. Wereldwijd was de zondvloed opvallend favoriet. Wetenschappelijke theorieën en mythen hebben gemeenschappelijk dat ze een verklaring zoeken voor feiten die ze waarnemen. Beide waarschuwen voor angstaanjagende scenario’s waarin de mensheid riskeert te worden weggevaagd. Mythen verwijzen naar gebrek aan morele verantwoordelijkheid bij aardbewoners en wetenschappers naar de gevolgen daarvan, zoals dreigende klimaatsverandering, massavernietigingswapens, onvruchtbaarheid door milieuvervuiling, gebrek aan zuurstof of andere gevaren die de menselijke soort bedreigen. Het blijft een wonder dat de mensheid bestaat. De wetenschap zegt het en verhalen laten het zien. Beide houden ons een spiegel voor van menselijke eindigheid, kwetsbaarheid, onzekerheid en onvoorspelbaarheid. En om ons te troosten smeden mythen het einde hoopvol om tot een wonderbaarlijk nieuw begin.

Biografie van de spreker:

Mineke Schipper is em. hoogleraar interculturele literatuurwetenschap. Zij studeerde Frans en filosofie aan de Vrije Universiteit en literatuurwetenschap in Utrecht. Nadat ze zes jaar aan de Université Libre du Congo gewerkt had, promoveerde en werkte ze aan de Vrije Universiteit van Amsterdam waar ze in 1988 de eerste hoogleraar interculturele literatuurwetenschap in Nederland werd. Vanaf 1993 bekleedde zij dezelfde functie in Leiden waar ze nog altijd als onderzoeker verbonden is aan het LUCAS (Leiden University Centre for the Arts in Society). Als secretaris buitenland van de Nederlandse schrijversorganisatie PEN is ze jarenlang actief geweest in het Writers-in-Prison Committee van International PEN in Londen. Door de jaren heen was zij gasthoogleraar in tal van landen in Afrika en Europa, in Amerika en in China waar ze in 1999 een ereprofessoraat kreeg aan de Sichuan Universiteit (Chengdu). Mineke Schipper is auteur van drie romans en publiceerde een dertigtal non-fictie boeken. Voor haar wereldwijd vertaalde boek Trouw nooit een vrouw met grote voeten. Wereldwijsheid over vrouwen (Yale UP 2004; nieuwste Nederlandse editie 2012), kreeg zij in 2005 de Eurekaprijs. Haar meest recente boek is Overal Adam en Eva. De eerste mensen in jodendom, christendom en islam (Prometheus/Bert Bakker 2012). Ze werkt aan een nieuw boek, Bloot of bedekt. Wie niet weg is wordt gezien, dat in het voorjaar van 2015 verschijnt. (Foto door Rosa Verhoeve)

Convocaat en aanvullende informatie

Geregistreerden op deze website kunnen - na te zijn ingelogd - op deze pagina en in de rubriek Lezingen in de Lezingenijst (bij de naam van de spreker) aanvullende informatie over de spreker en het onderwerp vinden.

De penningmeester verzoekt de leden bij wie de contributie van €20 niet bij machtiging is afgeschreven, deze zelf over te maken naar bankrekening NL30 INGB 0000 303672 t.n.v. penningmeester Koninklijk Genootschap Physica