Avondbijeenkomst 7 januari 2013

Op de drempel van 2013 wil het bestuur van het Koninklijk Genootschap Physica u graag een goed en gelukkig nieuw jaar toewensen.

Leden en genodigden zijn welkom op de bijeenkomst van maandag 7 januari 2013 om 20:00 uur stipt in de Trefpuntkerk, Louise de Colignystraat 20, 1814 JA te Alkmaar. Op deze avond zal spreken:

prof.dr. J.C.H. Blom
over
"Goed en Fout of Grijs Verleden?
Beeldvorming over de bezettingstijd in Nederland"

Het convocaat met aanvullende informatie voor de avondbijeenkomst kunt u hier downloaden. Heeft u problemen met het downloaden, dan kunnen deze aanwijzingen u misschien helpen.

Al spoedig na de bezettingstijd tijdens de Tweede Wereldoorlog vormde zich van die periode een beeld waarin de uitersten op het continuüm van collaboratie en verzet domineerden. Omdat in die beeldvorming bovendien een sterke morele dimensie aanwezig was, werd het begrippenpaar goed en fout bijna spreekwoordelijk voor die schokkende fase uit de Nederlandse geschiedenis. Inhoudelijk kon dat overigens op diverse aspecten van het leven in de periode gaan. In de loop van de bijna zeven decennia die sinds WO II verstreken, konden accenten soms fors verschuiven, maar steeds werden drie hoofdthema’s zichtbaar: het nationale thema, het politiek ideologische thema en het thema van de mensenrechten.
      De (academische) geschiedschrijving was naar haar aard altijd aanzienlijk genuanceerder dan de publieke beeldvorming. Maar tegelijk paste die geschiedschrijving lange tijd goed bij het goed-fout beeld. Met name de indrukwekkende serie boeken van L. de Jong is daar, bij alle uitvoerigheid en veelzijdigheid, een goed voorbeeld van. In de loop der tijd klonk uit historisch wetenschappelijke kring in toenemende mate het geluid, dat het wetenschappelijk onderzoek naar deze periode zich zo veel mogelijk zou behoren te onttrekken aan die sterke politiek-morele oordeelsvorming (uit de ban van goed en fout!), die sturend was voor onderwerpskeuze en interpretatie. Analyse diende te domineren over oordeel, de periode van de bezetting zou minder als een geïsoleerd tijdvak moeten worden gezien, en het continuüm tussen collaboratie en verzet zou moeten worden aangevuld met andere perspectieven, die ook belangrijk waren. In zuiver academische kring is die aanpak inmiddels min of meer vanzelfsprekend. In het breder publiek daarentegen blijkt het goed-fout perspectief nog altijd dominant.
      Begin één-en-twintigste eeuw verscheen een spraakmakend boek van Chr. Van der Heijden, Grijs Verleden, dat met veel publicitair succes een totaal ander beeld presenteerde, waarin in vele opzichten doormodderende tussengroeperingen domineerden. Deze metafoor sloeg zeer aan. Ondanks veel rumoer, lijkt het boek inmiddels als een klassieker naast en tegenover het werk van De Jong te staan. In de voordracht zal de spreker na een wat uitgewerkte schets van de ontwikkeling in beeldvorming en geschiedschrijving, de balans op maken. In hoeverre is 'grijs verleden' ook wetenschappelijk een overtuigende aanduiding voor de bezettingstijd? En, in welke mate is het mogelijk de resultaten van wetenschappelijk onderzoek op zo’n maatschappelijk gevoelig terrein adequaat over het voetlicht van de publiciteit te brengen?

Hans (J.C.H.) Blom (geboren te Leiden in 1943) studeerde geschiedenis aan de Universiteit Leiden en promoveerde daar in 1975 op het proefschrift De muiterij op De Zeven Provinciën. Gevolgen en reacties in Nederland. Vanaf 1970 werkte hij als docent en sinds 1983 als hoogleraar Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. In 1996 werd hij, met behoud van het hoogleraarschap, benoemd tot directeur van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). Hij publiceerde over uiteenlopende onderwerpen voornamelijk uit de geschiedenis van Nederland in de negentiende en twintigste eeuw met als bijzondere specialisaties de geschiedenis van de verzuiling en de periode van de jaren van en rond de Duitse bezetting. Naast enkele bundels van artikelen van zijn hand redigeerde hij ondermeer een Geschiedenis van de Nederlanden en een Geschiedenis van de Joden in Nederland, die beide ook in Engelse vertaling verschenen. Bekendheid bij een groter publiek verwierf hij met zijn inaugurele rede uit 1983 In de ban van goed en fout? Wetenschappelijk geschiedschrijving van de bezettingstijd in Nederland, en door zijn medewerking aan enkele historische onderzoeksrapporten over zeer gevoelige onderwerpen uit het recente verleden, zoals De Affaire Menten (1979) en Srebrenica. Een ‘veilig gebied’ (2002). Naast zijn onderwijs in de studierichting geschiedenis aan de UVA, begeleidde hij vele proefschriften. Meer dan 60 maal trad hij op als promotor. Sinds 1 januari 2008 is hij met emeritaat. In 2008 en 2009 was hij senior advisor van een serie televisiedocumentaires over Nederland in de bezettingstijd (De Oorlog). In het academisch jaar 2010-2011 bekleedt hij de Cleveringaleerstoel van de Universiteit Leiden.
Hans Blom vervulde, al of niet in het kader van zijn functies, vele lidmaatschappen van commissie en besturen. Zo was hij onder veel meer decaan van de Faculteit der Letteren van de UvA, voorzitter van de studierichting geschiedenis van die faculteit, voorzitter van het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap, voorzitter van de redactie van de Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden en voorzitter van de stichting die het wereldcongres van de historici in 2010 in Amsterdam organiseerde. Thans is hij ondermeer: voorzitter van het Biografisch Portaal van Nederland, voorzitter van het bestuur van het Verzetsmuseum Amsterdam, voorzitter van de Historische Vereniging Oud Leiden en lid van het Nationaal Comité Herdenking Capitulaties Wageningen.