BIJEENKOMSTEN KONINKLIJK GENOOTSCHAP PHYSICA

Elke eerste maandag van de maanden oktober tot en met april organiseert het Genootschap een lezing op wetenschappelijk niveau.  De lezingen vinden steeds plaats in het Wijkcentrum "Thuis in Overdie", Van Maerlantstraat 8-10, 1813 BH Alkmaar.

 

Op 12 december 2016 sprak:

Prof. dr. J.H. (Joost) Gribnau

hoogleraar in de Epigenetica aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam

over:

Genetic engineering: een spaarvarken voor iedereen?

Stamcellen zijn er in veel vormen en maten, en spelen een belangrijke rol in ons lichaam door nieuwe cellen te genereren die niet functionerende cellen vervangen. Naast volwassen stamcellen, zoals de hematopoietische stamcel, zijn er ook stamcellen die tijdelijk aanwezig zijn in ons lichaam. Een mooi voorbeeld van zo’n stamcel is de embryonale stamcel die geïsoleerd kan worden uit een vroeg embryo, en maar een aantal dagen aanwezig is tijdens de embryonale ontwikkeling. Tot niet lang geleden werd gedacht dat de embryonale ontwikkeling onomkeerbaar was, en dat een huidcel nooit meer een embryonale stamcel kan worden. Echter, recent onderzoek laat zien dat door middel van genetische manipulatie een huidcel tot een embryonale stamcel omgevormd kan worden. Deze zogenaamde ‘induced pluripotent stem (iPS)’ cellen zijn lichaamseigen embryonale stamcellen waarvan in principe elk celtype gemaakt kan worden door middel van in vitro differentiatie. Dit betekent dat we van iedereen embryonale stamcellen kunnen maken om bijvoorbeeld erfelijke aandoeningen te onderzoeken in weefseltypen waar we normaal gesproken geen toegang tot hebben. Deze ontdekking, in 2012 bekroond met de Nobelprijs, heeft het onderzoeksveld van de regeneratieve geneeskunde op zijn kop gezet. In mijn lezing zal ik de vele mogelijkheden van dit zogenaamde ‘herprogrammeren’ van één celtype naar een ander celtype bespreken.

 

Joost Gribnau studeerde biochemie aan de Universiteit van Leiden, en promoveerde in Rotterdam bij de afdeling Celbiologie en Genetica van de Erasmus Universiteit in 1999. Zijn postdoctorale opleiding kreeg hij aan het Whitehead Institute for Biomedical Research / MIT (Cambridge, USA) in het laboratorium van professor R. Jaenisch. In 2004 startte hij zijn eigen onderzoeksgroep bij de afdeling Celbiologie van het Erasmus MC, en daarna bij de afdeling Voortplanting en Ontwikkeling. In 2012 werd hij benoemd tot hoogleraar in de Epigenetica, en hij werd in 2014 hoofd van de afdeling Ontwikkelingsbiologie van het Erasmus MC. Zijn onderzoek richt zich op de vraagstukken die betrekking hebben op de biologie van de sekschromosomen en stamcellen. Zo heeft zijn onderzoeksgroep het eerste gen ontdekt dat vrouwelijke cellen in staat stelt hun X-chromosomen te tellen. Daarnaast heeft het Erasmus MC een iPScel-faciliteit opgericht waar patiënt-eigen stamcellen worden gemaakt. Hij ontving verschillende prestigieuze beurzen waaronder de VIDI, VICI en ERC grants, en hij werd in 2015 benoemd tot lid van de European Molecular Biology Organization (EMBO). Dit jaar ontving hij de Huygens-Descarte prijs.